THISTLEGORM ARCHIVES
THISTLEGORM ARCHIVES - In honour of the SS Thistlegorm.

Het wrak van het Engelse bevoorradingsschip SS Thistlegorm wordt vaak genoemd als beste duikstek ter wereld! Geen enkele duiker die het wrak ooit heeft gezien zal ontkennen dat het een bijzondere beleving is om door de ruimen van een schip te zwemmen dat geladen is met trucks, motoren, vliegtuigonderdelen, munitie en zelfs 2 complete treinen. De Thistlegorm is dan ook een bijzondere trekpleister in Egypte (jaarlijks bezoeken meer mensen de Thistlegorm dan de pyramides zegt men weleens).

Over de Thistlegorm doen veel geruchten en mysteries de ronde. Zo zou er goud aan boord zijn geweest dat overigens nooit is gevonden. Cousteau zou het schip als eerste hebben gevonden, getuige de scene over het zoeken naar het wrak in the film "The Silent World." Op deze pagina zal de waarheid worden ontsluierd! Verder krijg je tips om zelf de mooiste duiken op dit wrak te maken, zie je nooit eerder vertoonde beelden van geborgen wrakstukken en kom je alles te weten over het schip, de bemanning en de lading.

Omdat de conditie van het wrak ieder jaar slechter wordt zal er een tijd aanbreken dat duiken op de Thistlegorm niet meer kan of mag. Wat ons dan nog rest zijn enkel beelden en verhalen. Al een paar jaar verzamel ik alles over de Thistlegorm om het ware verhaal te kunnen doorgronden, het wrak beter te leren kennen en een archief aan te leggen, zodat er toch nog iets bewaart blijft. Deze pagina wordt steeds aangevuld met wetenswaardigheden en nooit eerder vertelde feiten. Hieronder tref je alvast wat HD films aan die je laten proeven aan de beleving van het duiken op dit machtige wrak.

Bron: Internet
Boeg - Foto Megadiving Wreck Dive Tour 2006.
Gegevens van het schip:

  • Type schip: bewapend vrachtschip.
  •                   AI Lloyds, Brits stoomschip met stoommachine van 365 PK met 3 cylinders (Triple Expension Steam engine) van North East Marine Engineers.
  • Rederij: Albyn Line, Sunderland (opgericht op 21 juni 1901).
  • Gebouwd: in Sunderland (Schotland) door Joseph L. Thompson and Sons Ltd.
  • Bouwnummer: 599.
  • Aantal schroeven: 1.
  • Snelheid schip: 12,5 knopen tijdens een snelheidsproef, 10 knopen op kruissnelheid.
  • Gross Tonnage: 4898 Tons.
  • Afmetingen: 126,5 meter lang, 17,7 meter breed en een diepgang van 7,45 meter.
  • Aankoopprijs: £115,000
  • Tewaterlating: 9 April 1940 door Mrs K. W. Black
  • Aantal bemanningsleden: 42
  • Bewapening: een 4,5 inch kanon, een 40 mm AA-gun en diverse Lewis- en Hotchkiss machinegeweren. 

Door de Thistlegorm gemaakte reizen:

1. Naar de VS om stalen rails en vliegtuigonderdelen te halen.
2. Naar Argentinie om graan te halen.
3. Naar Indië om suiker en rum te halen.
4. De laatste reis van Glasgow naar Alexandrië met oorlogsvoorraden voor de Britse troepen in Afrika.

Gegevens over het wrak:

  • "Ondekt" door Jacques Cousteau in 1955 en herondekt door Shimson Machiah in 1974.
  • Eerste publicatie over het wrak als duikstek: 1992.
  • Eerste TV documentaire in 1995, “Last Voyage of the Thistlegorm” door Caroline Hawkins
  • Wraklocatie: Egypte, Shaáb Ali,  "Safe Anchorage “F” in de Strait of Gubal
  • Exacte positie: Sha’ab Ali, 27 48.800 Noord, 33 55.250 Oost.
  • Diepte: ondiepste punt op 16 meter, diepste punt op 31 meter.
  • Lading: 2 stoomlocomotieven met kolentender en waterwagen, wapens, munitie, pantservoertuigen, motorfietsen, vliegtuigonderdelen, medicijnen, laarzen, bedden etc. etc.

1940
2006
THISTLEGORM FACTS AND FIGURES
De aanval en tenondergang:

  • Gezonken op 6 oktober 1941 om 01:30, na een bombardement door een Duitse Heinkel HE-111 van KG-26.
  • Aantal doden bij het bombardement: 9 opvarenden waarvan 5 marinesoldaten.

In mei 1941 verlaat de Thistlegorm met 42 bemanningsleden de haven van Glasgow in Schotland met aan boord voorraden voor het Engelse leger in Kyrenaika – Egypte.
De vracht bestaat onder ander andere uit:

  • bommen en granaten
  • pantsermijnen
  • Lee Enfield 303 geweren SMLE (Short magazine Lee Einfield)
  • Bren machinegeweren
  • ca. 100 motoren van de types BSA W-M20 , Matchless G3L en Norton 16H
  • Morris landingsvoertuigen
  • Bedford vrachtwagens
  • twee MK II Bren Carrier pantservoertuigen
  • twee stoomlocomotieven Stanier 8 F.
  • veldgeneratoren
  • vliegtuig- en auto-onderdelen
  • medicijnen waaronder morfine
  • Wellington rubberen laarzen
  • medische apparatuur

Deze lading had als eindbestemming de geallieerde troepen in Noord-Afrika.

De Thistlegorm vaart op zijn weg naar Alexandrië via Kaapstad, de Oostkust van Zuid-Afrika en de Rode Zee. Omdat de Middelandse Zee door de Duitsers wordt gecontroleerd, lijkt de omweg via Afrika en het Suezkanaal een veiligere route. Kort voor het doel bereikt wordt moet de Thistlegorm in de Straat van Gubal voor anker omdat het Suezkanaal wordt geblokkeerd door 2 schepen die op elkaar zijn ingevaren. Hierbij is een tanker gezonken (De Tynefield).

In de nacht van 5 op 6 oktober 1941 wordt de Thistlegorm door twee Duitse Heinkel HE III bommenwerpers ontdekt. De Thistlegorm ligt dan al 2 weken voor anker. Het target van de  Heinkel was eigenlijk de Queen Mary die net was vertrokken met aan boord 1200 manschappen. De Queen Mary wordt echter niet gevonden en per toeval krijgen de Duitsers de Thistlegorm in zicht.  De van Kreta afkomstige bommenwerpers treffen de Thistlegorm met twee bommen in laadruimte 4 achter de brug waar het overgrote gedeelte van de munitie ligt opgeslagen. Negen van de bemanningsleden komen om, de overlevenden worden door de HMS Carlisle gered. Dit oorlogsschip lag ter bescherming van de vrachtschepen vlakbij voor anker.

Tien minuten na de inslag van de bommen volgt er een inmense explosie waardoor de beide 130 ton zware locomotieven 30 meter van het schip worden weggeslingerd (ze liggen nu naast het wrak op 28m diepte). Het schip zinkt meteen.
De Thistlegorm staat rechtop op de zeebodem en is nu een van de meest bezochte scheepswrakken ter wereld. Hij ligt op ongeveer een kleine 4 uur varen vanaf Hurghada of een kleine 2 a 3 uur vanaf Ras Mohammed (Sharm el Sheik).




27 48.800 N  / 33 55.250 E

De ontdekking door Cousteau in de 50-er jaren.
Niemand minder dan Jacques-Yves Cousteau ontdekte het wrak van de Thistlegorm met behulp van informatie van de lokale vissers.  Althans dat is de officiële versie van het verhaal want er zijn getuigen die melden dat rond dat tijdstip de mast van het wrak nog boven water uitstak. In de film "The Living Sea" is hier echter niets van te zien. Het vermoeden is dat er sprake is van opzet om de exacte lokatie van het wrak zo verborgen te houden. Cousteau haalde een aantal voorwerpen uit het wrak naar boven waaronder de kluis, een motorfiets en de scheepsbel. Het februarinummer van de 1956-editie van National Geographic toont duidelijk de bel van het schip nog op zijn plaats en duikers van Cousteau in de lampenkamer van het schip.
De herontdekking van de Thistlegorm als meest geliefde duikobject ter wereld.
Na bezoek van Cousteau werd het wrak weer snel vergeten. Lokale vissers bleven echter vissen bij het wrak vanwege de goede vangsten.  Begin jaren '90  begon Sharm el Sheikh zich te ontwikkelen als duikresort.  Recreatief duiken op de Thistlegorm kwam langzaam op gang na het bezoek van de duikboot Poolster, op basis van informatie over de lokatie van het wrak van een andere Israëlische kapitein van een vissersboot.

Het schip ligt plat op de bodem van de Rode Zee en dat maakt het wrak zo toegankelijk voor duikers.  De diepte van maximaal 30 m (100 voet) is ideaal om te duiken zonder de noodzaak van specialistische apparatuur en opleiding. Het wrak trekt zoveel duikers aan omdat veel van de lading nog aanwezig is. Laarzen en motorfietsen zijn zichtbaar in Hold nr. 1. Vrachtwagens, motorfietsen, Wellington laarzen, geweren, Westland Lysander vleugels, ongeveer twintig Bristol Mercury stermotor uitlaatringen en een handvol van de cilinders en vleugels van Bristol Blenheim bommenwerpers zijn zichtbaar in Hold nr. 2.  Universal Carrier pantservoertuigen, RAF trolley accuwagens, en twee Pundit-lichten kunnen ook worden bewonderd. Aan beide zijden van het schip kun je de restanten van 2 stoomlocomotieven terugvinden die oorspronkelijk aan het achter dek waren vastgelast.
Het wrak valt snel uiteen als gevolg van natuurlijk roesten en overbeduiking. De talloze boten die het wrak dagelijks bezoeken (en ervan afhankelijk zijn voor hun levensonderhoud) scheuren het wrak uit elkaar omdat ze afmeren aan de weke delen van het wrak. Dit leidt tot instorten van delen van het wrak.  Om deze reden installeerde in december 2007 HEPCA (Hurghada Environmental Protection and Conservation Association) tweeëndertig vaste boeien en maakten gaten in het wrak om ingesloten lucht te laten ontsnappen. Tijdens deze werkzaamheden werd het schip afgesloten voor recreatief duiken.  Echter, vanaf  2009 worden de boeien niet meer gebruikt omdat de lijnen naar het wrak te lang bleken en het moeilijk was om vanaf de boot naar het wrak te zwemmen. De boten meren nu weer rechtstreeks aan op het wrak en dat is natuurlijk doodzonde.

Beelden uit het heden en het verleden.
Hieronder staan enkele korte filmpjes die afkomstig zijn van Youtube. Ze geven een redelijk beeld van de staat van het wrak nu en toen Cousteau het aantrof in 1955.
Bron: Youtube.com
John Bantin over zijn ervaringen met duiken op de Thistlegorm, begin jaren 80.
In 1993 schrijft Bantin een artikel in het Engelse blad Diver over zijn ontdekking van de Thistlegorm;
Simshon, een Israëlische schipper die werkte in het het gebied rond Sharm , had Bantin verteld over een fantastische wrak dat ergens bij Sha'ab Ali te vinden was. Bantin moest echter vroegtijdig huiswaarts keren vanwege een ondergelopen camera. Kort daarna bladerde hij Jacques Cousteau's boek "The Living Sea" door en stuitte op het hoofdstuk dat was gewijd aan de SS Thistlegorm. Terug in de Sinaï boekte Bantin een reis op de MY Poolster, geëxploiteerd door de Israëlische schipper Ronnan die zei dat hij wist waar het wrak lag.
Hij wist het echter niet te vinden omdat Israëlische schippers in die tijd niet geneigd waren om elkaar te helpen.  Feitelijk kreeg Bantin de lokatie heimelijk van zijn oude schipper, Mike Archer, die al een duik op het  wrak had gemaakt  en toekeek hoe de engineer van de Lady Jenny 's met een hamer stond te beuken op het uiteinde van een stalen doos. Tot zijn verrassing bevatte de box vier stuks vijf-en-een-half inch granaten!  Jarenlang lag deze doos open en bloot met het uiteinde open boven op andere boxen nadat hij hem snel weer terug overboord had gezet.

Alles (nou ja....) was toen nog aanwezig in de ruimen en slechts enkele objecten waren ruim 40 jaar eerder verstoord door duikers van Cousteau. Veel van het materiaal was ook toen al erg fragiel, maar nog wel steeds helemaal heel. Na 3 dagen boven het wrak werden de medepassagiers het beu en vertrok men. Er zijn ook berichten dat anderen een deel van de lading hebben geborgen. Meer bewijzen hiervoor kun je elders lezen.

Jaren later kwam Bantin terug bij het wrak en trof het totaal anders aan. De plundering van de lading van de Thistlegorm is bijna net zo beroemd als haar oorspronkelijke zinken zelf. De doppen van de brandstoftanks van de motoren zijn gestolen en de ramen van de vrachtwagens verbrijzeld.  Sturen, versnellingspoken en stuurwielen ontbreken. De oude buisradio's zijn ook al lang verdwenen en de rubberen Wellington laarzen liggen kriskras verspreid door het wrak.

Naslag over de Thistlegorm.
Er is heel veel documentatie te vinden op Internet maar niet alles is de waarheid. Om te beginnen zijn 3 boeken handig om te lezen als je inzicht wilt krijgen in de geschiedenis van het schip en de hedendaagse beslommeringen.

Een al wat ouder boek over zowel de Thistlegorm als de Rosalie Moller. Veel details over de lading en de ondergang van het schip.
Een absolute aanrader is John Kean's boek met daarin ooggetuigenverslagen, inside story's en de (bijna) complete tijdlijn vanaf de bouw tot aan 2009. Er is nu zelfs een nieuwe editie, aangevuld met meer interessante verhalen en informatie. Niet alles in dit boek berust op waarheid! 

ISBN: 977-17-0753-1

Eén van de laatste boeken die verschenen is. Peter Collins is een omstreden wrakduiker maar hij weet wel altijd het laatste nieuws te brengen. Zo ook in dit boek.
Een Duits boek met heel veel foto's en informatie over de lading.

ISBN-3-89880-356-2
Het behoud van het wrak.
Het mag een wonder heten dat het wrak na al die jaren in het zoute water nog steeds in redelijk goede conditie is (hoewel het per jaar zienderogen achteruit gaat). Plunderingen door de jaren heen en een vrijwel constante stress - doordat de duikboten hun lijnen op het wrak vastbinden - hebben er in 2007 voor gezorgd dat er een aantal maatregelen werden getroffen om te proberen om het wrak te behouden. Zo werden er gaten geboord om de lucht, afkomstig van de honderden duikers per dag, te laten ontsnappen. Ook werd er een "mooring system" bedacht zodat de boten voortaan aan lijnen konden vastmaken die naast het wrak in de zeebodem werden geboord. Hieronder zie je 2 filmpjes over het boren van de gaten en het maken van het mooring system;

THISTLEGORM DRILLING HOLES
THISTLEGORM MOORING PROJECT
Dat het ook anders kan zie je hieronder. Deze foto's heb ik gemaakt in april 2010 toen ik samen met de gids het touw heb vastgemaakt aan het enorme anker van het schip dat ongeveer 70 meter voor de boeg in het zand ligt en er uitziet alsof het gisteren is neegestreken.

Bron: Youtube.com
Bron: Youtube.com
SS THISTLEGORM, foto A. Penders.
Ned Middleton is een bekende wrakexplorer en dit boek is daarom een ware encyclopedie voor wrakduikers. De Thistlegorm wordt uitgebreid beschreven en er is een prachtige tekening in het boek aanwezig over de aanval op het schip.

ISBN-1-898162-71-9
ISBN-1-85310-784-0